FÀKAN

Dɔnniya fòrobayali

Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 23nan

Sannadɔn: Kɛnɛfɛtaa somaasama sɔ̀rɔlenw (yeko 2)

1.    Somaasamaw bakuurubafɔli
- Kɛnɛyako yiriwali sababuw sɔ̀rɔli kɛnɛfɛtaa fɛ
- Teleko yiriwali sababuw sɔ̀rɔli kɛnɛfɛtaa fɛ
- Fogolanko yiriwali sababuw sɔ̀rɔli kɛnɛfɛtaa ‘sababu la
- Bàguyɔrɔdɔn yiriwali sababuw sɔ̀rɔli kɛnɛfɛtaa ‘sababu la
- Nὲgɛjurusirako yiriwali sababuw sɔ̀rɔli kɛnɛfɛtaa ‘sababu la
- Waati cogoya dɔnni ani waatiyɛlɛma lasaali yiriwali sababuw sɔ̀rɔli kɛnɛfɛtaa fɛ
- Dɔnniya ni fὲɛrɛ jùrulacaw poyili kɛnɛfɛtaa ‘sababu la
- Dɔnniya nège n’a dannaya sankɔrɔtali kɛnɛfɛtaa ‘sababu la
- Gafew bɔli kɛnɛfɛtaa wàabɔkanw kan
- Kɔ̀rɔmansow yeli kɛnɛkɔnɔfɛnw ‘tɔgɔ la   
- Jyɛn kὲlɛba wɛrɛ kɛli sènnasumayali sababu bɔli kɛnɛfɛtaa la
 
2.    Kɛnɛyako yiriwali sababuw sɔ̀rɔli kɛnɛfɛtaa fɛ
- Ni kɛnɛfɛtaalaw ye dùgukolo Blà kà Dòn kɛnɛ ‘kɔnɔ, u fàrikolo bɛ u kɛyɔrɔ fàri Da kà dùgukolo ta Blà girinyayaga sababu fɛ ;
- O b’a To ɲininikɛlaw bɛ sumanan sugu caman Dòn u fàri la walasa kà dànfaraw Dɔn fàrikolo cogoya la dùgukulolo ni kɛnɛkɔnɔna ‘cɛ ;
- ISS sannabonton ‘kɔnɔ, girinyayaga ‘sababu la, kɔrɔbɔli dɔw b’a la kà ‘fàamuya Di furakɛlikɛlaw ma mɔ̀gɔ kolow fànga banni kan ani jòli wòyoli gὲlɛyaw cogoya kan ;
- Bàngudɔnnaw fana b’a la kà girinyayaga ka kɔ̀lɔɔlɔ selenw Лɛɲini waati tὲmɛcogo kan walasa k’u tà n’u blà Dɔn shìsanko kisa kan ani waati mɔɔnɔbɔcogo bɛɛ;
- K’i To sannabonton ‘kɔnɔ kɛnɛ fɛ, baganw tɔgɔlasɛmɛnan sintili Fɔra kà Kɛ ‘ko ‘kɛ duman ye k’a sɔ̀rɔ o waleya in tɛ Sɔ̀n kɛli ma dùgukolo kan yàn ;
- O b’a Jìra ko n’o fὲɛrɛ Sera kà Taa ‘ɲɛ, ko mɔ̀gɔ laban bɛ na sògobu Sinti ɲininibon ‘kɔnɔ a yὲrɛ ye kà sògoba Sɔ̀rɔ n’a ma Kɛ ni bagan dɔ fàgali ye ;
- Kɛnɛfɛtaa Kɛra ‘sababu ye bì kà IGAR/ IRM (bànaw jà tàli fὲɛrɛ kuraman dɔ) Blà ‘sèn kan sinnabon furakɛli jàte kɛnɛman ‘kan ma ;
- ‘Dòn kɛli kùnsɛmɛ na k’a shɛɛlɛ k’a bàna furakɛ, o sababu kɔgɔlen dɔ Sɔ̀rɔla kɛnɛfɛtaa tnɔ̀w fɛ ;
 
3.    Dodaɲɛ kura fɔlenw kùnɲɔgɔnw dili fransɛkan na
bàguyɔrɔdɔn = localisation
girinyayaga = apesanteur
kɛnɛfɛtaa = exploration spatiale
kɔrɔbɔli = expérience
ɲininibon = laboratoire
ɲininikɛla = chercheur
sɛmɛnan = protéine
shɛɛlɛ = opérer (chirurgie)
sinnabon = cancer du sein
somaasama = retombée
sumanan = baromètre,
wàabɔkan = récit d’exploration / de découverte
 
Sunkofɔlan
Gouvernement du canada, Retombées de l’exploration spatiale dans le quotidien, https://www.asc-csa.gc.ca/fra/a-propos/retombees-de-l-exploration-spatiale-au-quotidien/, (2023 10 21).
Microsoft Encarta Junior, 2009, l’homme dans l’espace.
Sciences pour tous, Ce que la conquête spatiale a apporté à notre quotidien, https://www.sciencespourtous.org/actu/ce-que-la-conquete-spatiale-a-apporte-a-notre-quotidien/ (2023 10 21).

Blàdon : 2023-12-09     Yɛlɛmako laban : 2023-12-09


I fɛla Fɔ fasiri kan :

Captcha

Jagomajira

Gamezop tlonsira

Fàkan bataki

Sìgidɔn

Jyɛn jamanaw

 

Mali duguw

 

Daɲɛsɛbɛn

Maralenw

2026

2025

2024

2024-12

2024-11

2024-10

2024-09

2024-08

2024-07

2024-06

2024-05

2024-04

2024-03

2024-02

2024-01

2023

2023-12

2023-11

2023-10

2023-09

2023-08

2023-07

2023-06

2023-05

2023-04

2023-03

2023-02

2023-01

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2017-12

2017-10

2017-09

2017-08

2017-07

2017-06

2017-05

2017-04

2017-03

2017-02

2017-01

2016

2016-12

2016-11

2016-10

2016-08

2016-07

2016-06

2016-05

2016-04

2016-03

2016-02

2016-01

2015